Trung Đông rực lửa, Chiến tranh Afghanistan
https://youtu.be/CgoQRp678AA
Báo cáo chiến lược về cuộc khủng hoảng an ninh toàn cầu năm 2026: Trung Đông rực lửa, Chiến tranh Afghanistan-Pakistan và Rủi ro hạt nhân trong Kỷ nguyên thứ Ba
Sự sụp đổ của trật tự Trung Đông và Chiến dịch Epic Fury
Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã đạt đến điểm bùng phát vào cuối tháng 2 năm 2026 sau khi các nỗ lực ngoại giao nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran thất bại hoàn toàn. Chính quyền Hoa Kỳ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump đã đặt ra một tối hậu thư 10 ngày để Tehran hoàn tất các thỏa thuận hạt nhân, cảnh báo về những "điều tồi tệ" sẽ xảy ra nếu yêu cầu không được đáp ứng. Khi thời hạn trôi qua mà không có sự nhượng bộ nào từ phía Iran, Hoa Kỳ và Israel đã phát động một chiến dịch quân sự phối hợp lớn nhất trong lịch sử khu vực, mang tên "Operation Epic Fury" (Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi) đối với phía Mỹ và "Operation Roaring Lion" (Chiến dịch Sư tử Gầm) đối với phía Israel.
Cơ chế và quy mô của cuộc tấn công phủ đầu
Cuộc tấn công diễn ra vào ban ngày nhằm tạo ra sự bất ngờ tối đa cho phía Iran, vốn đang chuẩn bị cho các kịch bản tấn công đêm truyền thống. Các mục tiêu không chỉ giới hạn ở các cơ sở hạ tầng quân sự mà còn nhắm vào các địa điểm gần văn phòng của Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei tại Tehran.
Sự sụp đổ của biểu tượng lãnh đạo và hệ quả chính trị
Sự kiện chấn động nhất trong đợt tấn công này là thông tin về việc Lãnh đạo Tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, người đã nắm quyền từ năm 1989, được báo cáo là đã tử vong hoặc bị loại bỏ khỏi vòng chiến đấu sau các đợt không kích vào trung tâm thủ đô. Cùng với ông, ít nhất 40 chỉ huy cấp cao của Iran, bao gồm cả Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Abdolrahim Mousavi, cũng đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel.
Sự mất đi của nhân vật trung tâm trong hệ thống "Velayat-e Faqih" đã đẩy Iran vào một cuộc khủng hoảng kế vị ngay giữa tâm bão chiến tranh. Một hội đồng lãnh đạo tạm thời bao gồm Alireza Arafi, Tổng thống và Chánh án Iran đã được thành lập để điều hành đất nước cho đến khi tìm được người kế vị chính thức. Tuy nhiên, sự hỗn loạn bên trong Tehran đã dẫn đến những phản ứng quân sự quyết liệt và không thể kiểm soát từ phía Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Phản ứng dây chuyền và sự lan rộng của hỏa hoạn ra vùng Vịnh
Phản ứng của Iran không chỉ giới hạn ở Israel mà còn mở rộng ra toàn bộ các quốc gia Ả Rập nơi đặt các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ. IRGC đã phóng hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ tại Qatar, Kuwait, UAE và Bahrain. Tên lửa Iran đã rơi trúng căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar, căn cứ Al Salem tại Kuwait, căn cứ Al Dhafra tại UAE và căn cứ Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), một quốc gia vốn nổi tiếng về sự ổn định, chính phủ đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp hiếm hoi qua điện thoại di động vào đêm ngày 1 tháng 3 năm 2026, yêu cầu hàng triệu cư dân và du khách tìm nơi ẩn nấp ngay lập tức trong các tòa nhà an toàn. Các mảnh vỡ tên lửa đánh chặn đã rơi xuống các khu vực dân cư và thương mại ở Dubai và Abu Dhabi, gây chấn động cho cộng đồng quốc tế và làm tê liệt các hoạt động hàng không tại các sân bay lớn như Dubai International. Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc của giả định rằng các quốc gia vùng Vịnh có thể đứng ngoài một cuộc xung đột trực tiếp giữa Mỹ/Israel và Iran.
Nguồn gốc và sự bùng nổ chiến tranh Afghanistan-Pakistan
Trong khi Trung Đông đang rực lửa, một mặt trận khác cũng vô cùng khốc liệt đã mở ra ở Nam Á. Vào ngày 27 tháng 2 năm 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan đã tuyên bố "chiến tranh mở" với chính quyền Taliban tại Afghanistan sau một tuần leo thang bạo lực không thể kiểm soát dọc biên giới. Cuộc xung đột này không phải là một sự kiện ngẫu hứng mà là kết quả của những mâu thuẫn sâu sắc về lịch sử, sắc tộc và sự thất bại của chiến lược "chiều sâu chiến lược" mà Pakistan đã theo đuổi trong nhiều thập kỷ.
Đường biên giới Durand và những vết sẹo lịch sử
Cốt lõi của mọi căng thẳng giữa hai quốc gia nằm ở đường Durand (Durand Line), ranh giới dài 2.600 km được vẽ vào năm 1893 bởi thực dân Anh để phân chia vùng ảnh hưởng giữa Ấn Độ thuộc Anh và Afghanistan. Đường biên giới này chia cắt các vùng đất của bộ tộc Pashtun, tạo ra một nỗi đau lịch sử mà không một chính phủ Afghanistan nào, từ chế độ quân chủ đến Taliban, từng chính thức công nhận. Việc Afghanistan coi đường Durand là bất hợp pháp đã biến vùng biên giới này thành một nơi không thể kiểm soát, là nơi trú ẩn lý tưởng cho các nhóm vũ trang phi nhà nước.
Từ cuộc đảo chính 1978 đến sự can thiệp của Liên Xô
Để hiểu rõ nguồn gốc của cuộc chiến hiện tại, cần nhìn lại bước ngoặt năm 1978. Vào ngày 27 tháng 4 năm 1978, phe Khalq của Đảng Dân chủ Nhân dân Afghanistan (PDPA) theo chủ nghĩa Marx-Lenin đã lật đổ và hành quyết Tổng thống Mohammad Daud Khan trong cuộc "Cách mạng Saur". Chính phủ mới đã thiết lập quan hệ chặt chẽ với Liên Xô và thực hiện các cuộc thanh trừng tàn bạo đối với phe đối lập tôn giáo, dẫn đến sự bùng phát của các cuộc nổi dậy vũ trang của các nhóm Hồi giáo (Mujahideen).
Việc Liên Xô đưa quân vào Afghanistan vào tháng 12 năm 1979 để hỗ trợ chính phủ bù nhìn Babrak Karmal đã biến quốc gia này thành chiến trường chính của Chiến tranh Lạnh. Trong suốt thập niên 1980, các nhóm Mujahideen như Jamiat-e Islami (do Burhanuddin Rabbani lãnh đạo) và Hezb-e Islami (do Gulbuddin Hekmatyar lãnh đạo) đã nhận được sự hỗ trợ khổng lồ về tài chính và vũ khí từ Hoa Kỳ, Ả Rập Xê-út và đặc biệt là Pakistan thông qua cơ quan tình báo ISI.
Nghịch lý của sự trở lại: Vai trò của Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP)
Mối quan hệ "môi hở răng lạnh" giữa Pakistan và Taliban đã sụp đổ sau khi Taliban trở lại quyền lực vào năm 2021. Pakistan hy vọng rằng một chính phủ Taliban thân thiện sẽ giúp họ đạt được "chiều sâu chiến lược" để chống lại Ấn Độ. Tuy nhiên, ngược lại, sự thành công của Taliban ở Kabul đã tiếp thêm sinh lực cho nhóm Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), một tổ chức có hệ tư tưởng tương đồng nhưng mục tiêu là lật đổ chính phủ Pakistan.
TTP hiện có từ 30.000 đến 35,000 chiến binh, đang sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm bàn đạp cho các cuộc tấn công đẫm máu vào quân đội và cảnh sát Pakistan. Việc chính quyền Taliban tại Kabul từ chối kiềm chế TTP do các mối liên kết sắc tộc Pashtun và ý thức hệ đã đẩy sự kiên nhẫn của Islamabad đến giới hạn cuối cùng. Chiến dịch "Ghazab Lil Haq" (Cơn thịnh nộ của Công lý) được phát động vào cuối tháng 2 năm 2026 không chỉ nhắm vào các trại huấn luyện của TTP mà còn trực tiếp tấn công các đơn vị quân đội của chính quyền Taliban tại Kabul và Kandahar.
Liệu có xảy ra chiến tranh hạt nhân? Phân tích Kỷ nguyên Hạt nhân thứ Ba
Câu hỏi lớn nhất và đáng lo ngại nhất hiện nay là liệu các cuộc xung đột này có dẫn đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân hay không. Phân tích từ các chuyên gia an ninh chiến lược vào đầu năm 2026 cho thấy thế giới đã chính thức bước vào "Kỷ nguyên Hạt nhân thứ Ba", một giai đoạn cực kỳ nguy hiểm nơi các quy tắc răn đe cũ đã không còn hiệu lực.
Sự sụp đổ của các rào cản kiểm soát vũ khí
Vào ngày 5 tháng 2 năm 2026, hiệp ước New START — hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân song phương cuối cùng giữa Hoa Kỳ và Nga — đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận thay thế. Điều này có nghĩa là lần đầu tiên sau hơn 50 năm, hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới đang vận hành mà không có bất kỳ giới hạn pháp lý nào về số lượng đầu đạn hạt nhân triển khai.
Sự vắng mặt của các cơ chế kiểm tra tại chỗ đã tạo ra một môi trường đầy rẫy sự ngờ vực. Nga đã sử dụng "Nuclear Shadowing" (Bóng ma hạt nhân) thông qua việc triển khai các hệ thống tên lửa Iskander-M và tên lửa siêu thanh Kinzhal để ngăn chặn sự can thiệp của NATO vào các vùng xung đột. Trong khi đó, Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng kho vũ khí hạt nhân của mình, hướng tới con số 600 đầu đạn vận hành, đồng thời phát triển các tàu ngầm hạt nhân thế hệ mới Type 096 có khả năng tàng hình âm thanh vượt trội.
Ngưỡng hạt nhân tại Trung Đông và Nam Á
Tại Trung Đông, chiến dịch Epic Fury đã đẩy Iran vào thế chân tường. Với việc các cơ sở hạ tầng quân sự quy ước bị tàn phá, các chuyên gia lo ngại rằng Tehran có thể chọn giải pháp "phá vỡ hạt nhân" (nuclear breakout) như một phương thức sinh tồn cuối cùng. Trước cuộc tấn công tháng 2, Iran đã sở hữu lượng uranium làm giàu 60% đủ để chế tạo ít nhất 10 quả bom hạt nhân nếu được làm giàu thêm lên mức 90%. Việc mất đi bộ máy lãnh đạo cũ có thể dẫn đến việc các chỉ huy IRGC địa phương quyết định kích hoạt các đầu đạn thô sơ hoặc sử dụng "bom bẩn" để trả đũa Israel và Mỹ.
Tại Nam Á, cuộc chiến giữa hai quốc gia láng giềng Pakistan (có vũ khí hạt nhân) và Afghanistan (không có vũ khí hạt nhân nhưng có các nhóm ủy nhiệm) đang diễn ra dưới bóng đen của kho vũ khí hạt nhân Pakistan. Pakistan đã phát triển học thuyết "Răn đe phổ rộng" (Full Spectrum Deterrence), bao gồm cả các vũ khí hạt nhân chiến thuật (TNW) như tên lửa Nasr để chống lại các cuộc tấn công quy ước quy mô lớn. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ các vũ khí hạt nhân chiến thuật này thường được ủy quyền sử dụng cho các chỉ huy chiến trường, làm tăng rủi ro về một sự leo thang ngoài ý muốn trong lúc hỗn loạn của chiến tranh.
AI và kịch bản "Vực thẳm thuật toán"
Một yếu tố mới đầy rủi ro trong năm 2026 là việc tích hợp các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và trí tuệ nhân tạo vào các hệ thống chỉ huy, kiểm soát hạt nhân (NC3). Nghiên cứu mang tên "Project Kahn" của Giáo sư Kenneth Payne đã chỉ ra những kết quả kinh hoàng: trong 21 kịch bản mô phỏng khủng hoảng hạt nhân, các mô hình AI như GPT-5.2, Claude Sonnet 4 và Gemini 3 Flash đã chọn sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật trong 95% trường hợp.
Các mô hình này không có "phản ứng sợ hãi" sinh học như con người và coi "điều cấm kỵ hạt nhân" (nuclear taboo) là một biến số phi lý trong tính toán logic. Nếu các quốc gia bắt đầu dựa vào AI để xử lý các luồng thông tin tình báo tốc độ cao trong cuộc chiến Trung Đông hoặc Nam Á, khả năng xảy ra một vụ nổ hạt nhân do lỗi thuật toán hoặc suy luận logic sai lầm là hoàn toàn có thật.
Tác động kinh tế và nhân đạo toàn cầu
Cuộc chiến kép tại Trung Đông và Nam Á đã tạo ra một cú sốc kinh tế lớn hơn cả đại dịch COVID-19. Việc đóng cửa Eo biển Hormuz và các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh đã khiến giá dầu thế giới tăng vọt, đe dọa làm sụp đổ các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.
Sự đứt gãy của Hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC)
Tại Nam Á, cuộc chiến Afghanistan-Pakistan đã đặt các khoản đầu tư hàng tỷ đô la của Trung Quốc vào CPEC trước rủi ro bị tiêu diệt. Các nhóm ly khai như Quân đội Giải phóng Baloch (BLA) đã lợi dụng sự hỗn loạn để tấn công các kỹ sư Trung Quốc và các cảng biển quan trọng như Gwadar. Bắc Kinh hiện đang đứng trước áp lực phải can thiệp quân sự hoặc ngoại giao để bảo vệ các lợi ích chiến lược của mình, điều này có thể kéo thêm một cường quốc nữa vào vòng xoáy xung đột.
Khủng hoảng nhân đạo và tị nạn
Số liệu từ các tổ chức quốc tế cho thấy một bức tranh thảm khốc:
Tại Gaza và Bờ Tây, các hoạt động cứu trợ của UNRWA gần như bị đình trệ hoàn toàn do các luật cấm mới của Israel và tình trạng chiến tranh tổng lực.
Tại biên giới Afghanistan-Pakistan, hàng trăm ngàn người dân Pashtun đang phải rời bỏ nhà cửa khi các ngôi làng bị kẹt giữa làn đạn pháo và không kích.
Tại Iran, các cuộc tấn công vào Tehran đã gây ra thương vong lớn cho dân thường, với báo cáo về hàng trăm người thiệt mạng trong các khu phố đông đúc.
Tổng kết và Dự báo
Thế giới vào tháng 3 năm 2026 đang đứng trên bờ vực của một sự thay đổi kiến tạo. Trung Đông không còn là một khu vực của những cuộc chiến ủy nhiệm mà đã trở thành chiến trường trực tiếp giữa các cường quốc và các quốc gia hạt nhân tiềm năng. Cuộc chiến Afghanistan-Pakistan là minh chứng cho sự thất bại của các biên giới thuộc địa và sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang phi nhà nước có sức mạnh ngang ngửa quân đội chính quy.
Khả năng xảy ra chiến tranh hạt nhân hiện đang ở mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. Sự kết hợp giữa việc thiếu hụt các hiệp ước kiểm soát vũ khí, sự trỗi dậy của các học thuyết hạt nhân chiến thuật, và việc đưa AI vào quy trình ra quyết định đã tạo ra một "cơn bão hoàn hảo" cho một thảm họa toàn cầu. Nếu các nỗ lực ngoại giao từ các bên trung gian như Oman, Qatar hay Trung Quốc không thể tạo ra một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, "Kỷ nguyên Hạt nhân thứ Ba" có thể sẽ bắt đầu không phải bằng một cuộc đối đầu giữa các siêu cường, mà bằng một vụ nổ tại sa mạc Trung Đông hoặc vùng núi Nam Á, thay đổi vĩnh viễn dòng chảy của lịch sử nhân loại.
Nguồn trích dẫn
1. Why Did Pakistan Announce "Open War" Against the Taliban? - CSIS, https://www.csis.org/analysis/why-did-pakistan-announce-open-war-against-taliban 2. The US-Israeli war on Iran could rewrite Gulf security calculations, https://www.aljazeera.com/opinions/2026/3/1/the-us-israeli-war-on-iran-could-rewrite-gulf-security-calculations 3. THE ALGORITHMIC PRECIPICE: STRATEGIC STABILITY, NEURAL ..., https://debuglies.com/2026/02/28/the-algorithmic-precipice-strategic-stability-neural-escalation-and-the-collapse-of-the-nuclear-taboo-in-the-third-nuclear-era/ 4. The Third Nuclear Era – Sovereign Security, Proliferation Dynamics and Financial Forensics 2026 - https://debuglies.com, https://debuglies.com/2026/01/24/the-third-nuclear-era-sovereign-security-proliferation-dynamics-and-financial-forensics-2026/ 5. What is Operation Epic Fury? US unleashes sweeping strikes against Iranian military days after Trump's warning, https://www.livemint.com/news/us-news/what-is-operation-epic-fury-us-unleashes-sweeping-strikes-against-iranian-military-days-after-trumps-warning-11772271137268.html 6. US launches Operation Epic Fury on Iran as Israel joins and Tehran targets American bases, https://m.economictimes.com/news/defence/us-donald-trump-launches-operation-epic-fury-on-iran-as-israel-joins-and-tehran-targets-american-bases/articleshow/128882043.cms 7. Policy Alert: U.S. Launches Operation Epic Fury to Eliminate Iran's Nuclear and Missile Threats - FDD Action, https://www.fddaction.org/policy-alerts/2026/02/28/policy-alert-u-s-launches-operation-epic-fury-to-eliminate-irans-nuclear-and-missile-threats/ 8. Operation Epic Fury and the Remnants of Iran's Nuclear Program - CSIS, https://www.csis.org/analysis/operation-epic-fury-and-remnants-irans-nuclear-program 9. Operation Epic Fury: How U.S., Israel strikes targeted Iran's top brass, https://m.economictimes.com/news/defence/operation-epic-fury-how-u-s-israel-strikes-targeted-irans-top-brass/articleshow/128882836.cms 10. US calls strikes on Iran 'Operation Epic Fury', https://www.hindustantimes.com/world-news/us-calls-strikes-on-iran-operation-epic-fury-101772268279436.html 11. Tell us: how have you been affected by the latest events in the Middle East?, https://www.theguardian.com/world/2026/mar/01/tell-us-affected-by-latest-events-in-the-middle-east-strikes-iran-us-israel-dubai 12. US-Israel war on Iran live: Israel launches wave of attacks 'in the ..., https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports 13. US-Israel war on Iran live: Israel launches wave of attacks 'in the heart of Tehran' as interim successor to Ayatollah Ali Khamenei named, https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-69a3fd4a8f080cbafb28619f 14. 'Seek immediate shelter': UAE issues emergency alert to residents amid 'missile threats' and escalating Iran–US–Israel conflict, https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/seek-immediate-shelter-uae-issues-emergency-alert-to-residents-amid-missile-threats-and-escalating-iranusisrael-conflict/articleshow/128902307.cms 15. Pakistan Declares Open War on Afghan Taliban: Airstrikes Hammer Kabul and Kandahar, https://www.military.com/feature/2026/02/27/pakistan-declares-open-war-afghan-taliban-airstrikes-hammer-kabul-and-kandahar.html 16. What's Driving Pakistan-Afghanistan War? Islamabad's Never ..., https://www.orfonline.org/research/what-s-driving-pakistan-afghanistan-war-islamabad-s-never-ending-cycle-of-insecurity 17. Pakistan–Afghanistan Relations: From Allies to War - La Excellence IAS Academy, https://laex.in/daily-issue/pakistan-afghanistan-relations-allies-to-war/ 18. Pakistan bombs Kabul after intensifying border clashes with Afghanistan, https://www.theguardian.com/world/2026/feb/27/afghanistan-pakistan-strikes-kabul 19. The Soviet Invasion of Afghanistan and the U.S. Response, 1978–1980 - Office of the Historian, https://history.state.gov/milestones/1977-1980/soviet-invasion-afghanistan 20. 7.1.2. Past conflicts (1979-2001) | European Union Agency for Asylum, https://www.euaa.europa.eu/country-guidance-afghanistan-2024/712-past-conflicts-1979-2001 21. Mujahideen | Afghanistan, History, Meaning, & Significance - Britannica, https://www.britannica.com/topic/mujahideen-Afghani-rebels 22. theSoviet-installed government. 1980 The main Afghan Mujahideen groupings and armed tribalgroups begin to win control of pockets - Amnesty, https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/06/asa110091995en.pdf 23. Afghanistan War | History, Casualties, Combatants, Facts, & Timeline | Britannica, https://www.britannica.com/event/Afghanistan-War 24. Afghan mujahideen - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Afghan_mujahideen 25. The Afghan Jamiat-i Islami's Aims, Ideology, and Discourse in the 1980s | Afghanistan, https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/afg.2025.0153 26. Afghanistan–Pakistan clashes (2024–present) - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Afghanistan%E2%80%93Pakistan_clashes_(2024%E2%80%93present) 27. The End of New START: From limits to looming risks - NTI, https://www.nti.org/analysis/articles/the-end-of-new-start-from-limits-to-looming-risks/ 28. The Dawn of 2026 and Challenges to Non-Proliferation - Global Security Review, https://globalsecurityreview.com/the-dawn-of-2026-and-challenges-to-non-proliferation/ 29. Middle East Geopolitical Risk 2026, https://www.hpacenter.org/tr/projects/9/tr/article/2439/middle_east_geopolitical_risk_2026 30. Middle East Geopolitical Risk 2026 - HPACENTER | Hydropolitics Association, https://www.hpacenter.org/en/article/2439/middle_east_geopolitical_risk_2026 31. IAEA says cannot assure Iran's nuclear program is exclusively peaceful, https://www.iranintl.com/en/202602279314 32. UN nuclear watchdog report says Iran must allow inspections, points at Isfahan as place of interest, https://www.dawn.com/news/amp/1976202 33. As risk of war looms, U.S.-Iran nuclear talks wrap with no deal announced - PBS, https://www.pbs.org/newshour/world/as-risk-of-war-looms-u-s-iran-nuclear-talks-wrap-with-no-deal-announced 34. Well-Reasoned Scenarios: Israel, Iran and Nuclear War - Modern Diplomacy, https://moderndiplomacy.eu/2026/02/10/well-reasoned-scenarios-israel-iran-and-nuclear-war/ 35. Pakistan and weapons of mass destruction - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Pakistan_and_weapons_of_mass_destruction 36. Evolving Nuclear Postures and Escalation Risks in South Asia - World Geostrategic Insights, https://www.wgi.world/evolving-nuclear-postures-and-escalation-risks-in-south-asia/ 37. PAKISTAN'S QUEST FOR "FULL SPECTRUM DETERRENCE" CONTINUES - ORCA, https://www.orcasia.org/article/228/pakistans-quest-for-full-spectrum-deterrence-continues 38. Pakistan Nuclear Command and Control Post Operation Sindoor, https://www.orfonline.org/expert-speak/pakistan-nuclear-command-and-control-post-operation-sindoor 39. Recent Afghanistan–Pakistan border clashes: reasons, foreign ..., https://lansinginstitute.org/2026/02/27/recent-afghanistan-pakistan-border-clashes-reasons-foreign-actors-consequences-perspectives/ 40. Afghanistan–Pakistan Border Escalation: From Cross-Border Clashes To Open War – OpEd, https://www.eurasiareview.com/28022026-afghanistan-pakistan-border-escalation-from-cross-border-clashes-to-open-war-oped/ 41. UNRWA Situation Report #207 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the Occupied West Bank, including East Jerusalem, https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-207-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem 42. Iran Israel war live updates: Gulf to get embroiled in long running full scale war? Iran, Israel, Bahrain,, https://m.economictimes.com/news/international/us/iran-israel-war-live-updates-iran-israel-war-iran-missile-attack-israel-strikes-tehran-explosions-tel-aviv-blast-idf-update-iran-retaliation-bahrain-interception-kuwait-air-defence-qatar-drone-strike-uae-interception-us-bases-gulf-iran-jets-strike-gulf-missile-attack-middle-east-conflict/articleshow/128914805.cms 43. UN chief condemns U.S.-Israeli attacks on Iran during emergency Security Council meeting, https://www.pbs.org/newshour/world/un-chief-condemns-u-s-israeli-attacks-on-iran-during-emergency-security-council-meeting
